Kippen EHBO

Deze EHBO handleiding is speciaal samengesteld voor geredde legkippen uit de industrie.

Iedere dag goed kijken

Als je kippen hebt is het heel belangrijk om iedere dag een moment te nemen om even rustig te kijken hoe het met iedere kip gaat. Het is belangrijk dat je hun gedrag goed kent. Als je weet hoe je kip eruit ziet als ze gezond is, is het ook makkelijker te zien en te voelen als ze ziek is. Kijk bijvoorbeeld altijd 's morgens of ze allemaal op het eten afkomen en ook daadwerkelijk gaan eten. Gedraagt één van je kippen zich anders dan normaal wees dan alert.

De legkippen die wij redden van de slacht kunnen met wat mazzel net als andere kippen ook een aardige leeftijd bereiken. Het verschil is alleen wel dat ze kwetsbaarder zijn dan de meeste andere kippen. Ze hebben een zwaar leven achter de rug door de manier waarop ze in de industrie gehouden werden. Ook zijn ze kwetsbaarder omdat ze doorgefokt zijn op het in korte tijd heel veel eieren leggen.

In 1930 legde een kip bij de boer gemiddeld 116 eieren in een jaar. Inmiddels zijn de kippen zo doorgefokt dat een kip gemiddeld 320 eieren in een jaar legt. Dat is een aanslag op hun lichamelijke gezondheid en de kans dat het mis gaat met hun legapparaat is daardoor wel een stuk groter dan bij andere kippen. Daarom des te belangrijker om als ze ziek zijn snel in te grijpen.

Algemene symptomen van ziek zijn:

  • Bol zitten
  • Rillen
  • Terugtrekken
  • Geen eetlust hebben
  • Mager worden
  • Diarree en/of afwijkende ontlasting (bijv. groene ontlasting of bloed in ontlasting)
  • Uitvloeiing bij neus en/of ogen, snotterig zijn
  • Niezen, hoesten, rochelende ademhaling
  • Heel erg bleek worden bij de kam en rond de ogen.
  • Dikke buik
  • Uitstulping van cloaca
  • Blauwkleuring van kam en lellen
  • Niet kunnen lopen
  • Verlammingsverschijnselen
  • Bloedende kip door pikken
  • Overvolle krop omdat deze niet doorloopt
  • Pinguïn houding
  • Pinguïn houding
  • Kop laten hangen
  • Benauwd zijn, naar adem happen

In al deze gevallen zet je de kip apart. Het liefst op een plek waar je haar goed in de gaten kan houden. Bijvoorbeeld in een konijnenkooi met stro op de bodem of in een bench van de hond of kat, in de huiskamer of een andere plek waar je vaak komt en het niet koud is. Om te kijken hoe haar ontlasting is, kun je haar ook eerst op een krant zetten. Dan is duidelijker te zien of ze diarree heeft of bloed in haar ontlasting. Eventueel kun je een monster nemen en dat door de dierenarts laten onderzoeken op wormen, coccidiose en gisten.

Ook weeg je de zieke kip en noteer je het gewicht. Het gemiddelde gewicht van een legkip is minimaal anderhalve kilo. Legkippen hebben een uitstekend borstbeen, maar om dit borstbeen hoort wel een laagje vlees te zitten. Het hoort niet ingevallen te zijn. Om het verschil goed te zien en voelen kun je ook een gezonde kip in gewicht en borstbeen vergelijken met de zieke kip.

Kippen zijn harde vogels voor zichzelf. Ze laten het vaak pas erg laat zien wanneer ze ziek zijn. Daardoor is het meteen de hoogste tijd om in te grijpen wanneer je bij je kip symptomen van ziek zijn ziet. Onze ervaring is dat een paar dagen wachten dan niet meer kan en vaak hun dood zal betekenen. Hieronder lees je wat je op zo'n moment allemaal zelf kan doen om je zieke kip trachten beter te maken zonder direct naar een dierenarts te gaan.

Handig om altijd in huis te hebben in het kippen EHBO kastje:

  • Warmtelamp
  • Antibiotica
  • Pijnstilling
  • Kropnaald met spuit of sondeslangetje met spuit
  • Dwangvoer
  • Baycox 2,5% (behandeling voor coccidiose)
  • Metocloral drops
  • Ontwormingsmiddel: ivomectine, iverquantel
  • Blauwspray (desinfecterend voor als een kip bloedt)

Warmtelamp

Als je kip rilt, bol zit en duidelijk niet lekker is kan een warmtelamp van levensbelang zijn. Omdat ze ziek is verliest ze meer energie dan gewoonlijk en dus ook warmte. En juist als ze ziek is heeft ze meer energie nodig. Een extra warmtebron kan haar dan helpen. Zorg wel dat ze zelf ook een plekje kan zoeken onder de warmtelamp vandaan. Leg nooit iets synthetisch in het hok/kooi waar je de warmtelamp plaatst; dit kan in brand vliegen. Een warmtelamp van 100 watt in een armatuur is vaak al voldoende. Plaats het armatuur zo'n 30 cm boven de kip en zorg dus dat ze er onder vandaan kan als ze dat wil. Lamp en armatuur kun je kopen bij bijvoorbeeld: http://www.kippenhuis.nl/opfokmaterialen/warmtelampen of bij tuin- en dierencentra als Ranzijn en de Welkoop en dierenwinkels op het platteland.

Hoe dien je medicijnen toe bij een kip

Het is het handigst als je eerst een handdoek over het lijfje van de kip wikkelt en haar daarmee inpakt en haar zo op schoot neemt, bijvoorbeeld tussen je benen als je zit. Hierdoor kan ze niet zo erg tegenstribbelen en gaat alles makkelijker.

Dan open je voorzichtig het bekje en druppelt het medicijn voorzichtig aan de voorkant op de onderkant van de snavel er bij beetjes in. Ze zal het dan netjes doorslikken.

De dosering van medicijnen hangt altijd af van het gewicht van de kip, dus om te weten hoeveel medicijn je moet toedienen weeg je altijd eerst (op bijvoorbeeld een keukenweegschaal) de kip.

MEDICIJNEN EN DOSERINGEN

Antibiotica

Antibiotica geef je aan een zieke kip als er vermoeden is dat er een ontsteking door bacteriën in het spel is. Je geeft het minimaal 5 dagen 2 x daags op advies van de dierenarts. Maar het kan zijn dat het weekend is en de dierenarts onbereikbaar. Het is dan handig om er alvast mee te starten.

Meest gebruikte antibiotica bij kippen zijn:

  • Enrofloxoral drops
    (Tip: de 30ml verpakking is in verhouding veel goedkoper dan de 10ml verpakking)
  • Baytril 10% oplossing
  • Clavubactin 250/62,5
  • Super Ornithosemix of Doxycycline
  • TMPS

De dosering van Enrofloxoral is 0,5 ml per kilo kip 2 x daags oraal en bij Baytril
10 % oplossing 0,1 ml per kilo kip oraal. Bij 2,5% baytril oplossing is het 0,4 ml per kilo kip. Clavubactin 250/62,5 geven we een halve pil per kilo kip en dat twee maal daags. Oraal betekent dat je het in het bekje geeft. Je doet dat met een 1 ml spuitje dat je bij de dierenarts kunt krijgen. Antibiotica is alleen bij de dierenarts verkrijgbaar en niet via internet te koop.

Soms is het handig twee verschillende soorten antibiotica samen te geven omdat ze elkaar kunnen aanvullen en versterken doordat ze allebei tegen andere groepen bacteriën werken. Onze ervaring is dat bij echt zieke kippen baytril als clavubactin samen geven beter werkt.

Er bestaan uiteraard nog meer soorten antibiotica -zoals bijvoorbeeld Clavubactin- voor wanneer bovengenoemde antibiotica niet aanslaan. Dat werkt tegen een andere groep bacteriën. Soms is het daarom handig om beide te geven: Baytril en Clavubactin. Doe dat in overleg met je dierenarts.

Wachttijd voor eieren:
Vanaf het moment dat je een antibioticum gebruikt bij een kip kun je de eieren van die kip beter niet opeten. Wacht hiermee twee tot drie weken na het stoppen met het antibioticum. Je kunt de eieren wel aan je kippen geven, zo krijgen ze vanzelf voldoende eiwit en kalk binnen. Kook de eieren dan eerst en prak ze fijn voordat je ze geeft. De kippen zullen ervan smullen.

Pijnstilling

Carprofen drops is een goede pijnstilling voor kippen. Je kunt dat via internet gewoon bestellen (google op carprofen drops) of je kan het bij je dierenarts halen (tip: de 30ml verpakking is een verhouding veel goedkoper dan de 10ml verpakking). Dit middel geef je als de kip duidelijk pijn heeft. Het werkt tevens ontstekingsremmend. Je geeft het als je kip bijvoorbeeld een ontstoken voet of gebroken poot heeft. De dosis van Carprofen drops is 0,5 ml per kilo kip en je dient het oraal 2x daags toe. Blijven toedienen tot de kip geen pijn meer heeft.
Je hebt ook pillen met dezelfde stof; Norocarp 20 mg.
Geef de kip dan 2 x daags een kwart tablet voor een kip van anderhalve kilo in het bekje.

Wachttijd voor eieren:
Ook hier geldt dat het verstandig is om vanaf het moment dat je pijnstilling geeft de eieren niet op te eten. Wacht hiermee één tot twee weken nadat je gestopt bent met de pijnstilling.

Metocloral drops

Bevordert de maag/darmwerking. Is goed om te geven als de kip niet voldoende voedsel opneemt en verteert. Dosering: 3 x daags 1 ml per kilo gewicht van de kip oraal toedienen. Flesje schudden voor gebruik. Is via internet te bestellen (verpakkingen van 30 ml zijn het voordeligst) en bij dierenarts verkrijgbaar.

Nystatine Labaz

Nystatine Labaz is een middel tegen gisten. Soms hebben zieke kippen veel last van gisten waardoor ze maar niet opknappen. Door ontlastingonderzoek kan de dierenarts er achter komen of de kip veel gisten heeft. Dosis Nystatine Labaz: 2 x daags 3 ml per kilo lichaamsgewicht oraal in bek geven. Graag niet in combinatie met voedsel, dus zorgen dat de kip minimaal een uur daarvoor en een uur na de toediening niets eet. Dit is omdat het middel dan beter werkt in de krop. Minimaal 14 dagen behandelen en middel in koelkast bewaren. Is na opening slecht 14 dagen houdbaar.

Slecht eten

Kippen die slecht eten kun je stimuleren door ze extra lekkere eiwitrijke hapjes te geven zoals een gekookt eitje, universeel voer, kuikenzaad, gekookte rijst, macaroni. Ga over op dwangvoeding als dit niet helpt en je kip veel te weinig eet. Geef daarnaast de kip ook 3 x daags (1 ml per kilo gewicht) metocloral drops, dit middel bevordert de maag/darmwerking.

Waarschuwing: geef nooit levende meelwormen aan kuikens en zieke kippen.
Die kunnen dan overleven en schade berokkenen.

Dwangvoeren

Als je kip niet meer eet kan dwangvoeren levensreddend zijn. Doordat ze ziek is verliest ze extra energie en als ze niet eet verliest ze nog meer energie waardoor ze achteruit zal blijven gaan. Dwangvoeding kan je kip door het ziekteproces heen slepen. Soms helpt het snel, maar het kan ook gebeuren dat je de kip een paar weken moet dwangvoeren voordat ze opeens zelf weer gaat eten en scharrelen en zichtbaar vooruit gaat. Dwangvoeding kan voor een kip levensreddend zijn.

Om een kip te dwangvoeren heb je een kropnaald met spuit nodig of een sondeslangetje met spuit. Laat de dierenarts of assistente het je eerst een keer voordoen met wat je hebt gekocht. Je kunt ook bij een vogelopvang vragen of ze het je willen leren. Je moet er namelijk wel voor zorgen dat je de dwangvoeding in de krop spuit en niet in de luchtpijp. Het laatste zal het einde van je kip betekenen.

De kropnaald met spuit die wij gebruiken in de opvangen kun je bestellen bij:
http://www.afcon.nl/Nederlands/voedernaalden.html
Het is de K15 naald voor kromsnavels. Vermeld bij het bestellen dat je de voedernaald recht wil hebben. De spuit die wij erbij gebruiken is de plexieglas met luer lok HS 50 van 50 ml.
Het is wel even een investering, maar je kunt er je leven lang mee doen en nog belangrijker: je kip er wellicht mee redden. Je kan ook de SL 20 spuit van plastic nemen van 20 ml. Het is handig om de kip drie maal daags te dwangvoeren en per keer hooguit 30 a 35 ml te geven. Mocht je de voorkeur geven aan een sondeslangetje en spuit, dan kun je deze bij de dierenarts bestellen.

Hoe dwangvoeder je een kip

Zorg altijd dat je het de eerste keer doet onder begeleiding van iemand met ervaring zodat je van diegene leert hoe het moet.

Wikkel de kip in een handdoek en klem haar op je schoot tussen je benen en knieën. Doe haar bek open en trek deze samen met de kop omhoog zodat ze loodrecht de lucht in kijkt met open bek en houd de bek met kop zo stevig vast.

Breng de naald in de open bek loodrecht aan de linker of rechter kant naar binnen toe (de luchtpijp zit precies in het midden: hier moet je NIET in steken) en controleer voordat je de spuit leeg drukt of de kop van de naald duidelijk onder de huid in het halsvel van de kip te zien en te voelen is. Alleen dan zit de naald in de krop en niet in de luchtpijp.

Breng de kropnaald zeker circa 10 cm naar binnen in de krop zodat de dwangvoeding niet weer omhoog kan komen. Spuit het papje van ongeveer 30 ml leeg in de krop, haal de naald eruit en laat de kop van de kip los. Herhaal dit drie tot vier keer per dag totdat de kip weer zelf goed gaat eten.

Dwangvoeding

Als dwangvoeding kan papegaaienbabyvoeding gebruikt worden. Er bestaan diverse potten met poeder die je tot pap kan maken. Wij gebruiken zelf het liefst Ultimate Balance Energy Handopfokvoer van Avian (te koop bij: http://www.avian.nl/NL/opfok-en-handopfokvoer/ultimate-balance-handopfokvoer.html), en anders NutriBird A19 (800 g) high energy of Orlux pap. De laatste twee zijn te koop bij sommige dierenwinkels en ook bij sommige dierenartsen.

Bewaar de aangemaakte pap niet want deze bederft snel.
Spoel de spuit na elk gebruik goed door met water en ontsmet deze regelmatig.


ZIEKTES / SYMPTOMEN EN DE AANPAK DAARVAN

Algehele malaise door gisten

Is je kip ziek en heeft zij geen last van onderstaande ziekten? Geef haar dan pijnstilling en antibiotica en als ze slecht eet ook daarbij nog metocloral drops en dwangvoeding. Knapt ze dan nog niet op, dan is het de moeite waard om haar ontlasting behalve op wormen en coccidiose ook te onderzoeken op gisten. Een paar gisten in de ontlasting is normaal. Maar zijn er veel gisten in de ontlasting te zien dan dienen zij bestreden te worden met Nystatine Labaz. Als er veel gisten zijn is dat meestal secundair gekomen door een bacteriële infectie in het lichaam. We hebben kippen die we al opgegeven hadden omdat niets hielp, door toediening van dit middel wonderbaarlijk zien opknappen. Dosis Nystatine Labaz: 2 x daags 3 ml per kilo lichaamsgewicht oraal in bek geven. Graag niet in combinatie met voedsel, dus zorgen dat de kip minimaal een uur daarvoor en een uur na de toediening niets eet. Dit is omdat het middel dan beter werkt in de krop. Minimaal 14 dagen behandelen en middel in koelkast bewaren. Is niet langer houdbaar dan twee weken na opening van het flesje. Nystatine Labaz kun je bij de dierenarts krijgen of bestellen.

Cloacaprolaps of darmprolaps

Soms is het ei zo groot dat er tijdens het leggen een stukje van de legdarm mee naar buiten wordt geperst en daar blijft.

De symptomen:
de kip houdt persdrang en/of
er is een naar buiten hangende uitstulping te zien, soms met bloed.

Behandeling:
Zet de kip apart want anders gaan de andere kippen aan de cloaca pikken en kan ze letterlijk dood gepikt worden. Zet haar op een warme plek en geef haar twee maal daags pijnstilling en antibiotica. Probeer met 1 vinger ingedoopt met plantaardige olie de uitstulping terug te duwen. Doe dit minimaal 2 maal daags (liefst vaker). Smeer de cloacaprolaps diverse malen per dag in met plantaardige olie om uitdrogen en afsterven te voorkomen. Wanneer er veel troep en korstjes om het uitstulpende deel van de cloaca heen zitten en het er omheen erg vies is, kun je dit voorzichtig met lauw water wassen. Wacht in dat geval een aantal dagen met terugduwen. Want als het door de antibiotica en onstekingsremmer die je geeft 2 x daags wat meer genezen is en de korstjes er af gaan, zal de zwelling slinken en is het uitstulpende deel van de cloaca makkelijker terug te duwen en is de kans groter dat het binnen het lichaam blijft zitten. Zorg in die tussentijd wel dat het uitstulpende deel van de cloaca niet uitdroogt. Behandel dit zo maximaal 4 weken, na 2 weken is de cloaca meestal weer normaal. Pas stoppen met antibiotica als cloaca weer goed zit een aantal dagen. Belangrijk: Gaat de cloacaprolaps er slechter uit zien, dan stoppen met zelfdokteren en gelijk naar de vogeldierenarts. Deze kan dan met een aantal hechtingen de cloaca vast zetten. Ook na de behandeling bij de dierenarts is een antibioticakuur noodzakelijk om ontstekingen te voorkomen. Let als de kip gehecht is verscheidene malen per dag goed op haar of er niet toch een ei uit moet komen. Als dat het geval is dan moet de hechting los geknipt worden om ongelukken te voorkomen en moet ze opnieuw gehecht worden; het ei mag namelijk niet stuk gaan wanneer dit zich nog in de kip bevindt! Vraag daarom aan de dierenarts hoe je in nood de hechting los kan knippen.

Ga het liefst naar een vogeldierenarts. Neem geen genoegen
met een dierenarts die zegt dat er niets meer aan te doen is.

Onze ervaring is dat veel dierenartsen de kip laten inslapen omdat ze eenvoudigweg niet weten wat te doen. Is er geen vogeldierenarts probeer dan bij een vogelopvang hulp te krijgen of neem contact met ons op voor doorverwijzing.

Dikke buik

Heeft je kip opeens een voelbaar grote en dikke buik dan is er iets ernstigs misgegaan met haar eilegapparaat en zitten er hoogstwaarschijnlijk rottende eieren in haar buik, tumoren of andere ontstekingen. Ook kan er sprake zijn van een buikvliesontsteking.

Eet ze verder goed en is ze nog kwiek dan kun je overwegen haar te laten opereren door een vogeldierenarts. Die haalt dan de vaak rottende eieren uit haar buik weg en een deel van de eileider waardoor ze waarschijnlijk nooit meer eieren legt. Omdat niet alles van de eileider weggehaald kan worden is het belangrijk dat ze ook nog een implantaat krijgt. Hierdoor kan ze als alles goed gaat nog lang leven. Anders zal ze hoe dan ook na enige tijd daaraan dood gaan. Is ze al duidelijk behoorlijk ziek door de dikke buik, dan is onze ervaring helaas dat een operatie nog maar zelden helpt. Het is dan het beste om de kip niet te lang te laten lijden.

Merk je dat je kip problemen heeft met eieren leggen maar is ze nog niet ernstig ziek en ze heeft nog geen enorm dikke buik, dan kun je overwegen om bij haar door de dierenarts een Suprelorin implantaat in te laten brengen. Hierdoor legt ze een tijd lang (het implantaat werkt naar schatting 2 tot 4 maanden) geen eieren meer en kan het van binnen tot rust komen. Als ze daarna weer problemen krijgt zal je haar opnieuw een implantaat kunnen geven. Implantaten zijn helaas wel aan de prijzige kant.

Coccidiose

Coccidiose is een darmaandoening, veroorzaakt door een parasiet. De symptomen zijn:

  • Bol zitten
  • Bloederige diarree met slijm
  • Verminderde eetlust
  • Vermagering

Behandeling:
Zekerheid of er wel of niet sprake is van een coccidiose besmetting is te krijgen na het testen van een mestmonster. Als een van je kippen het heeft kun je het beste al je kippen behandelen omdat het besmettelijk is. Coccidiose is goed en makkelijk te behandelen met Baycox 2,5%. Als je meer kippen hebt is het handig om een flesje van 100 ml in huis te hebben. De dosering is 0,4 ml (oraal toedienen) per dag voor een kip van 1,5 kg, gedurende 2 dagen.

Wachttijd voor eieren:
Vanaf het moment dat je Baycox gebruikt bij een kip kun je de eieren van die kip even drie tot vier weken beter niet opeten. Je kunt de eieren wel aan je kippen geven, zo krijgen ze vanzelf voldoende eiwit en kalk binnen. Kook de eieren dan eerst en prak ze fijn voordat je ze geeft. De kippen zullen ervan smullen.

Gebroken poot

Soms kan door een ongeluk een kip een poot breken. De botten van de legkippen zijn vaak broos door gebrek aan kalk en beweging wanneer ze net uit de industrie komen. Door het ruwe vangen zijn er bij ons al verschillende kippen met gebroken poten binnengekomen. Deze kippen zijn bij dierenkliniek IJburglaan in Amsterdam geopereerd en hebben een pin in hun poot gekregen. De eerste weken kregen ze daarbij iedere dag een kalktablet en natuurlijk pijnstilling.

Na een week of 5 à 6 werd de pin onder een lichte narcose er weer uit gehaald. Daarna moest de kip nog een weekje rustig aan doen om daarna flink te gaan oefenen. Alle geopereerde kippen kunnen inmiddels weer goed lopen. Een kip met een gebroken poot kan dus bijna altijd prima overleven en herstellen. Het is daarom belangrijk om in zo'n geval naar een goede (vogel) dierenarts te gaan.

Kippensnot

Dit wordt veroorzaakt door een bacterie en is besmettelijk voor andere kippen. Het komt regelmatig voor en kan overgebracht worden door andere vogels zoals mussen etc. De symptomen zijn:

  • Niezen
  • Vocht rond neusgaten
  • Gezwollen ogen
  • Rochelende ademhaling

Behandeling:
Heeft één van je kippen één of meerdere van bovenstaande ziekteverschijnselen, zet haar dan direct apart en behandel haar. Ontsmet iedere keer je handen als je haar hebt opgepakt en behandeld, zodat je niet je andere kippen besmet. Wees alert op je andere kippen of ze ook de verschijnselen krijgen want kippensnot is erg besmettelijk.

Onze ervaring is dat het beste werkzame medicijn hiertegen het antibioticum Super Ornithosemix is. Je moet dat dagelijks door het drinkwater mengen. Super Ornithosemix is te bestellen bij de dierenarts. Als een kip door het snot ontstoken ogen heeft kun je die een aantal keren per dag (totdat het zichtbaar niet meer nodig is) voorzichtig zalven met Cafzalf (bij de dierenarts te verkrijgen) of met lauw water schoon maken. Heeft je kip die het snot had geen verschijnselen meer, dan kan je haar weer bij de andere kippen zetten. Let er wel even op of ze weer gelijk geaccepteerd wordt. Laat haar anders eerst achter een stuk gaas in de ren weer wennen aan de andere kippen.

Wachttijd voor eieren:
Vanaf het moment dat je een antibioticum gebruikt kun je de eieren beter niet opeten. Wacht hiermee twee tot drie weken na het stoppen met het antibioticum. Je kunt de eieren wel aan je kippen geven, zo krijgen ze vanzelf voldoende eiwit en kalk binnen. Kook de eieren dan eerst en prak ze fijn voordat je ze geeft. De kippen zullen ervan smullen.

Kip bloedt

Wanneer een kip bloedt door een verwonding, zet haar dan altijd direct apart! De rode kleur van bloed nodigt de andere kippen namelijk uit om de gewonde kip te gaan pikken en ze kunnen de kip doodpikken.

Is de kip niet erg aangepikt dan kun je er ook voor kiezen om blauwspray op de bloedende plekjes te spuiten. Blauwspray werkt desinfecterend en de kleur blauw zorgt er gelijk voor dat de andere kippen er niet meer zo op af komen. Blauwspray is te koop bij veel dierenwinkels op het platteland en Tuin- en Diercentra als de Welkoop en Ranzijn.

Maagdarmstoornis

De hoofdoorzaak hiervan is stress, waar de industriekip natuurlijk veel mee te maken krijgt, hoe goed we het ook allemaal bedoelen: het vangen, het vervoer en de verhuizing leveren allemaal stress op. Maar ook verandering van voer en sterke temperatuurverschillen kunnen een maagdarmstoornis veroorzaken. Laat daarom veranderingen van voer altijd geleidelijk verlopen. De symptomen zijn:

  • Diarree, lang aanhoudend
  • Vermagering

Behandeling:
Vervang het drinkwater 1 maal per dag door yakult en dien wat extra vitamines toe via het drinkwater. Wat maïsmeel en / of yoghurt door het voer en grove grit / maagkiezel helpt ook mee aan het genezingsproces. Bij ernstige gevallen is het verstandig antibiotica te geven om secundaire infecties te vermijden. Heeft een kip diarree geef haar dan alleen scharrelkorrel, rijstewater van gekookte witte rijst en witte rijst te eten en te drinken.

Kropverstoppingen

Meestal is het eten van te veel bodembedekking, te lang gras of een vreemd voorwerp de oorzaak. Geef hierom nooit gemaaid gras aan je kippen. De symptomen zijn:

  • De krop blijft vol
  • Harde krop
  • Kop maakt draaiende bewegingen
  • Kip eet niet

Behandeling:
Neem een spuitje met plantaardige olie (bijvoorbeeld olijfolie of slaolie) en spuit dat in kleine beetjes op de voorkant van het geopende bekje en laat de kip het telkens doorslikken. Masseer de krop daarna een tijdje. Hierdoor is het mogelijk dat de inhoud van de krop los komt en naar de maag gaat. Gebeurt dat niet, ga dan met je kip naar de dierenarts (liefst een vogeldierenarts). De dierenarts zal dan de krop opensnijden en de inhoud verwijderen. Wacht hiermee niet te lang!

Windeieren

Legt een van je kippen regelmatig windeieren dan is het belangrijk haar extra kalk toe te dienen. Doe je dit al in de vorm van grit en ze legt toch windeieren dan kan het zijn dat ze daar niet voldoende van opneemt. Geef haar extra kalk door de eischalen te geven en haar een week of twee weken lang één maal daags een kalktabletje toe te dienen.
Je kunt ook vloeistof bestellen die CalciFerol heet en die je door het drinkwater van de kippen kunt mengen. Dat kun je bestellen bij http://www.avian.nl/NL/Calcium-preparaten/Avian-CalciFerol.html

Een andere belangrijke oorzaak van windeieren leggen en bij legkippen helaas een oorzaak die vaak voor komt is dat er iets mis is met het legapparaat van je kip. Helpt kalk niet, wacht dan niet te lang. Geef je kip dan antibiotica en ontstekingsremmer om de ontsteking die de windeieren veroorzaakt te behandelen. Als ze verder nog niet ernstig ziek is, dan kun je overwegen om bij haar door de dierenarts een Suprelorin implantaat in te laten brengen. Dit kan zonder narcose en wordt zoals een chip onder de huid met een dikke naald bij de kip ingebracht. Hierdoor legt ze een tijd lang (het implantaat begint pas na twee weken te werken en werkt naar schatting 2 tot 4 maanden) geen eieren meer en kan het van binnen tot rust komen. Grote kans dat ze daarna geen problemen meer heeft. Mocht ze daarna toch weer problemen krijgen dan kan je haar opnieuw een implantaat geven. Implantaten zijn helaas wel aan de prijzige kant.

Legnood

Hier zal een industriekip niet zo snel last van krijgen maar het blijft een mogelijkheid. Oorzaak van legnood kan een te groot ei zijn. De symptomen zijn:

  • Bol zitten
  • Rillen
  • Soms persende aandrang lijkend op weeën
  • Pinguïn houding
  • Je kunt als je voorzichtig voelt het ei van onderen voelen zitten

Behandeling:
Warm zetten (30-35 graden) en liefst apart. Wat plantaardige olie in de cloaca aanbrengen. Een nacht wachten. Let goed op dat het ei er helemaal uitkomt! Doe een handschoen aan en voel met een vinger of er geen restjes zijn achterbleven. Werkt dit allemaal niet, ga dan onmiddellijk naar een vogeldierenarts. Wacht hiermee niet te lang!

Om een ontstekingsreactie tegen te gaan is het aan te bevelen om de kip 5 dagen op antibiotica (Baytril of Enrofloxoral drops) te zetten.

Wachttijd voor eieren:
Vanaf het moment dat je een antibioticum gebruikt kun je de eieren even twee tot drie weken na het stoppen met de antibioticum niet opeten. Je kunt de eieren wel aan je kippen geven, zo krijgen ze vanzelf voldoende eiwit en kalk binnen. Kook de eieren dan eerst en prak ze fijn voordat je ze geeft. De kippen zullen ervan smullen.

Wormen

Kippen moeten minimaal 2 tot 4 keer per jaar (afhankelijk van de grootte van je tuin als ze daar vrij in mogen rondscharrelen en of er andere vogels in je tuin komen) preventief ontwormd worden. Maakt je kip een zieke of lusteloze indruk dan kan een wormbesmetting ook de oorzaak zijn. Laat dan even een mestonderzoek doen.

Een wormbesmetting is makkelijk te verhelpen met Iverquantel drops. Dit middel kun je bij de dierenarts krijgen of bestellen via internet. De dosis is eenmalig 0,5 ml per kilo gewicht van de kip oraal geven, goed schudden voor gebruik. Je kunt ook als ontworming Panacur 2,5% suspensie gebruiken. Dit middel kun je bij de dierenarts bestellen. Voor de juiste dosis moet je de kip eerst weer wegen en je geeft het oraal. Bij Panacur (suspensie 2,5%) is de dosis 1ml per kilo lichaamsgewicht van de kip en je geeft dit drie achtereenvolgende dagen één keer per dag. Met een spuitje druppel je het medicijn er voorzichtig aan de voorkant op de onderkant van de snavel er bij beetjes in. Ze zal het dan netjes doorslikken. Als uit mestonderzoek blijkt dat één van je kippen wormen heeft kun je het beste alle kippen tegelijk ontwormen met Iverquantel drops of Panacur. Nadeel van Panacur is dat je drie opeenvolgende dagen ze met dit middel moet ontwormen.

Wachttijd voor eieren:
Vanaf het moment dat je Iverquantel drops of Panacur gebruikt bij een kip kun je de eieren van die kip even één tot twee weken beter niet opeten. Je kunt de eieren wel aan je kippen geven, zo krijgen ze vanzelf voldoende eiwit en kalk binnen. Kook de eieren dan eerst en prak ze fijn voordat je ze geeft. De kippen zullen ervan smullen.

Veerluis en andere luizen

Kippen houden zichzelf netjes door met de snavel de veren te schikken en geregeld een zandbad met droog zand te nemen. Toch kunnen ze last krijgen van luizen, vooral bij warm weer. Zie je ze voortdurend pikken met hun snavel in hun verenpak dan is de kans groot dat ze jeuk hebben door veerluizen. Je kunt de luizen het makkelijkst ontdekken onder de vleugels en rond de cloaca. Ze zijn met het blote oog zichtbaar en hebben 6 pootjes. Soms zijn grijze trossen rondom de aanzet van de veren (vaak bij de cloaca) te zien: dit zijn de eitjes van veerluizen.

De luizen veroorzaken bij de kip jeuk, onrust, kaalheid en eventueel bloedarmoede. Naast de veerluis, bestaan ook nog de bruine lichaamsluis, de donsluis, de vleugelluis, goniodes en de kippenkopluis.

Belangrijk is dat je voor de bestrijding onschuldige preparaten gebruikt, die de kip geen kwaad doen. Er zijn speciale pluimvee-insectenpoeders in de handel, zoals bijvoorbeeld vogelspray 404 van beaphar. Let er op dat de spray of poeder niet in de ogen of bek van je kip komt als je haar ermee behandelt.

Behandel al je kippen als een van je kippen veerluis heeft en herhaal de behandeling na 3 weken. Belangrijk is dat je kippen regelmatig een stofbad kunnen nemen.

Vlooien

Vlooien zijn ook met het blote oog zichtbaar. Net als de luis hebben ze 6 pootjes. Ze zijn te herkennen aan hun beweeglijkheid; als je ze aanraakt springen ze weg. Omdat vlooien het beste gedijen in een vochtige en warme omgeving komt dit probleem het vaakst in de zomer voor. Vlooien veroorzaken bij kippen jeuk, kale plekken en de kippen kunnen mager worden. Ook kunnen vlooien ernstige bloedarmoede veroorzaken. De kippen krijgen dan bleke kammen en lellen.

Omdat het grootste deel van de vlooienpopulatie (eitjes, poppen en larven) niet op de kip zelf maar in de omgeving leeft is het grondig schoonmaken en ontsmetten van het hok heel erg belangrijk. Behandelen kan op dezelfde manier als hoe men een hok met bloedluis behandelt (zie hieronder). Het lichaam van de kip kan met een antiluispoeder of spray behandeld worden. Pas altijd op dat dit spul niet in de ogen of bek komt. Herhaal het grondig schoonmaken en ontsmetten van het hok en de kip sprayen of poederen met antiluis een paar keer, net zo lang totdat alle vlooieneitjes zijn uitgekomen en bestreden.

Bloedluis

Bekendst zijn de witte en de rode bloedluis. Een bloedluis is geen luis maar een 1 millimeter grote mijt met 8 poten. Ze zijn ook met het blote oog te zien. Alleen zie je ze overdag amper op kippen. Dat komt omdat ze zich dan schuil houden in het hok in de spleten en kieren, onder zitstokken, legnesten of voerbakken en in het strooisel.

Als je bloedluis hebt kun je 's avonds als het donker met een zaklamp de mijten overal in het hok zien. Of haal een wit papieren zakdoekje langs de onderkant van de zitstok: als er bloedpuntjes op het doekje zitten duidt dit op bloedluis.

Kippen kunnen er behoorlijk ziek door worden. Door bloedverlies kunnen ze slap en bleek worden en bloedarmoede krijgen. Ook kunnen bloedluizen andere ziektes overbrengen, zoals de E-coli bacterie. Ter preventie is daarom regelmatige controle van de losse zitstokken noodzakelijk om een plaag te voorkomen.

Slaat het toch toe, behandel dan de kippen voor de zekerheid allemaal met een pluimvee-insectenmiddel en plaats ze tijdelijk buiten het hok. Vervolgens maak je alle losse onderdelen van het hok schoon met water met lysol of met een bleekwateroplossing. Daarna bespuit je het gehele hok, inclusief de zitstokken en alle naden en kieren, met een middel tegen vogelmijt; er zijn vloeistoffen en poeders in de handel. Deze middelen mogen niet op de kippen gebruikt worden.

Behandeling:

  • Finecto+ en dagelijks met de brander aan de slag:
    Bespuit alle naden, kieren en zitstokken in het hok met Finecto + (met dit middel hebben we goede ervaring, is te koop o.a. bij Welkoop) en ga de dagen daarna dagelijks met de gasbrander langs de kieren, naden en zitstokken met een rustige snelle beweging. Pas op: brandgevaar!
  • Verhitting met stoom:
    Een andere effectieve behandeling is het dierverblijf verhitten met stoom of water van minimaal 70 graden. Een goede hygiëne en het hok geregeld met witte kalk behandelen, werkt preventief tegen de bloedluis. Hang de zitstokken zwevend op, met behulp van draadeinden. De draadeinden kunnen worden behandeld met biodiesel. Daar zijn de mijten niet tegen bestand.
  • Verfstripföhn:
    Een vrij onbekende, maar makkelijke en effectieve methode schijnt te zijn: een verfstripföhn op alle naden en kieren zetten (let op brandgevaar!). Ook een stoomreiniger (geen brandgevaar!) is effectief. Deze is te koop in de doe-het-zelfzaak.
    Maak eerst alles schoon met heet sodawater, dan de föhn erop. Vergeet vooral de plekken onder de zitstok en in de legnesten niet. Na zorgvuldig overal geföhnd te hebben, kun je alle wanden en kieren en zitstokken inborstelen met droge witkalk.
    Tegenwoordig zijn er ook nieuwe middelen verkrijgbaar, op basis van silicium of diatomeuze aarde. Beide middelen lossen het probleem niet definitief op, maar maken het wel beheersbaar. Het hok zal geregeld schoongemaakt en behandeld moeten worden.
  • Anti bloedluis spray:
    Op de kippen zelf werkt een anti-bloedluisspray. Deze is onder andere te koop in de dierenspeciaalzaak. Dit is echter niet genoeg om bloedluis te bestrijden.
  • Synthetische pyrethoide:
    Andere methode is sprayen met een synthetisch pyrethoide. Dit kost 20 tot 30 euro voor een heel hok, binnen een half uurtje ben je klaar.
    Laat de kippen wel minstens een halve dag buiten het hok.
  • Anti bloedluis systeem:
    Ook het hok behandelen met olie is een veelgebruikte methode, zowel ter bestrijding als ter voorkoming. Het Anti Bloedluis Systeem (ABS) is gebaseerd op de manier waarop men in de tropen de termieten van tafel houdt: de tafelpoten worden in een bakje met water geplaatst. Zo werkt het ABS ook: het onderstel van de zitstokken wordt in bakjes met biodiesel geplaatst. Zo kunnen de bloedluizen de zitstok niet bereiken.

Bloedluistest:
Om te weten te komen of en hoeveel bloedluis er in het hok aanwezig is kun je een opgerold stukje karton in een kunststof pijpje vastmaken onder de zitstok. De bloedluizen verstoppen zich er graag in. Een buisje kan al gauw duizend tot tweeduizend stuks te bevatten.

Kalkpoten

De symptomen:
grijze afzetting / schubben op de poten veroorzaakt door graafmijt.

Behandeling:
Smeer de poten van de kip in met vaseline. De mijten worden daardoor afgesloten van de lucht en stikken. Dit een aantal dagen herhalen. Indien nodig langer. En geef daarbij de kip oraal eenmalig Ivermectine (Ivomec) of Iverquantel drops.

Wachttijd voor eieren:
Vanaf het moment dat je een ontwormingsmiddel zoals Ivermectine gebruikt bij een kip kun je de eieren van die kip even twee tot drie weken beter niet opeten. Je kunt de eieren wel aan je kippen geven, zo krijgen ze vanzelf voldoende eiwit en kalk binnen. Kook de eieren dan eerst en prak ze fijn voordat je ze geeft. De kippen zullen ervan smullen.

Rui

In het najaar gaan kippen in de rui. Ze verwisselen dan het verenkleed voor de komende winter. Dit ruien, het verlies van veren en het aanmaken van nieuwe veren is geen ziekte, maar het eist wel heel veel energie van de kip. Kippen kunnen daardoor moe zijn en ze zijn kwetsbaarder en dus vatbaarder voor ziekten. Ook de kippen die net uit de industrie komen moeten veelal nog veren aanmaken en zijn op dat moment zwakker. De symptomen zijn:

  • Veren verliezen
  • Groei nieuwe veren
  • Er belabberd uit zien
  • Kam wordt bleker

Behandeling:
Houd je kippen in de periode dat ze veren verliezen en dat ze nieuwe veren krijgen goed in de gaten. Extra vitaminen en eiwitrijk voer is een must.

Wanneer heeft een kip extra vitaminen nodig?

Wanneer je kip veel stress heeft, in de rui is, ziek is of letsel heeft is het goed om haar extra vitaminen te geven. Wij gebruiken daarvoor AviPro Vitamine A-D3-E-C vloeibaar, dat te bestellen is bij: http://www.avian.nl/NL/Vitaminen-vloeibaar/avipro-ad3-e-c.html
Voor meer informatie over de werking van de verschillende vitaminen kun je ook op bovengenoemde website terecht.


   

 

 Valid XHTML 1.0 Transitional