Wennen en ander gedrag

Angst

Houd er rekening mee dat de vrijgekochte legkippen in het begin vaak heel erg bang zijn. Dat komt omdat ze niets gewend zijn. Alles is vreemd voor hen: de buitenlucht, het licht, stro, mensen, alles wat ze zien en ontdekken. Het zijn zoveel indrukken waaraan ze moeten wennen. Geef ze de tijd om rustig in eigen tempo eindelijk kip te worden. Voordat je het weet zie je ze dan veranderen in een spontane kip die geniet van het leven en naar jou toekomt.


Veren pikken

Legkippen uit de kippenindustrie worden vaak gedeeltelijk of geheel kaal als gevolg van stress. Omdat ze hun natuurlijke gedrag niet kunnen uiten en teveel op elkaar gepakt zitten gaan ze aan hun eigen veren en aan die van de andere kippen plukken. Als ze eenmaal aan hun nieuwe tehuis gewend zijn stopt dit gedrag en zullen de veren weer snel aangroeien. Bij sommige kippen duurt dat aangroeien van de veren wat langer dan bij andere kippen. Na de rui krijgen alle kippen nieuwe veren. Kippen passen zich ook snel aan de kou aan. Uiteindelijk zul je een gezonde kip hebben, die goed in haar veren zit.

Wat je kunt proberen om het veren pikken tegen te gaan:

  • Zorg voor wat afleiding in de ren of laat de kippen vrij in de tuin rond scharrelen.
  • Verwijder alle tekenen van bloed. Veeg het af of spuit met een antiseptische spray. Zet zonodig de kip wanneer zij gewond is en bloedt even apart totdat de wond geheeld is.

In de tuin blijven en kortwieken

Mogen de kippen bij jou los in de tuin lopen, maar ben je bang dat ze in paniek wegvliegen? Dan kan het handig zijn om ze de eerste keer, voordat je ze loslaat in je tuin, te kortwieken. Met een schaar knip je dan de lange slagpennen ter hoogte van de kortere veren op beide vleugels weg. Dit doet geen pijn en hoeft slechts één keer gedaan te worden. Na de rui krijgen de kippen hun veren gewoon weer terug, ze weten dan inmiddels waar ze thuishoren. Kippen blijven dan normaliter in hun eigen territorium.

Op YouTube staat een voorlichtingsfilmpje over het kortwieken van kippen. In dit filmpje wordt aanbevolen om slechts één vleugel te kortwieken. Wij raden echter aan om juist beide vleugels te kortwieken omdat de kippen dan minder gehandicapt zijn. Ze kunnen dan niet meer hoog vliegen, maar raken hun balans niet kwijt. Dat laatste is wel het geval als je slechts één vleugel kortwiekt. Indien je tuin goed is afgezet is het natuurlijk helemaal niet nodig ze te kortwieken.


Pikken / intimidatie

Kippen afkomstig van een legboerderij kunnen elkaar pikken. Normaal gesproken zijn ze na ongeveer 3 weken gewend aan hun nieuwe situatie en stopt dit ongewenste gedrag.

Wat je kunt proberen om pikken tegen te gaan:

  • Bied de kippen afleiding: geef ze ander voer waardoor ze flink gaan scharrelen, hang eventueel koolbladeren op.
  • Geef de kippen de ruimte: laat de kippen als je tuin goed afgeschermd is vrij in je tuin rondlopen; een kip die wordt belaagd kan dan weg komen.
  • Als een kip zich erg misdraagt, verplaats haar dan naar een andere ren in je tuin of maak een noodrennetje. Dit geeft de gepeste kip de tijd om te wennen aan de minder agressieve kippen, waardoor ze de volgende keer met meer vertrouwen de pestkop aan kan.
  • Als je bloed ziet, spuit dan met een antiseptische spray die gekocht kan worden bij sommige dierenspeciaalzaken of bij je dierenarts. Als de wond onbehandeld blijft bestaat de kans dat de andere kippen daar op / aan gaan pikken, wat de wond groter maakt en zelfs de dood tot gevolg kan hebben. Als de kip op haar wond door andere kippen gepikt wordt: haal de gewonde kip dan voor haar eigen veiligheid uit de groep en zet haar even apart totdat de wond niet meer bloedt en wat meer geheeld is. Wanneer je haar terugzet, let dan ook even goed op het gedrag van de andere kippen.
  • Hanen zijn erg goed in het in bedwang houden van een stel opstandige dames; als een haan eenmaal in de groep is opgenomen zal hij de macht overnemen. Een haan accepteert niet dat er gevochten wordt, en hij zal de kippen die dat toch proberen terechtwijzen. Je kunt ook de gepeste kip eerst een tijdje apart bij de haan zetten. Dit kan helpen bij de acceptatie in de groep omdat de gepeste kip dan wel door de haan wordt geaccepteerd. Mocht je een haan willen hebben, neem dan contact met ons op. Wij willen dan helpen om een haan te zoeken die een goed thuis nodig heeft. Maar ga eerst wel goed na of je buren gediend zijn van het gekraai van een haan.

Laat het ons weten als het echt niet gaat. Wij helpen dan mee met het zoeken naar een oplossing.


Van de leg

Sommige kippen zullen ongeveer 6 weken na hun verhuizing door de stress van het wennen aan de nieuwe situatie (voor het eerst zien ze buitenlucht!) geen eieren leggen. Ook als een kip in de rui is stopt het leggen tijdelijk.

Ze zullen vanzelf weer gaan leggen, als je maar zorgt dat ze lekker op stro kunnen liggen. Denk er aan dat kippen die vrij rond kunnen scharrelen soms zelf een plekje vinden om hun eieren te leggen, dus controleer eerst de tuin voordat je de conclusie trekt dat ze van de leg zijn.

Als de situatie niet verbetert kan het zijn dat er een ander probleem is, zoals bijvoorbeeld Coccidiosis. Hier zijn behandelingen voor, meer hierover is te lezen op onze pagina "ziekten"


Eieren zonder schaal of met een zachte schaal

Kippen kunnen gestrest raken nadat ze verhuisd zijn, dit is te zien aan de kwaliteit van de eieren. Soms zul je een ei aantreffen met een erg zachte schaal of zelfs geheel zonder schaal. Dit komt ook wel eens voor als ze in de rui zijn. Niets om je zorgen over te maken, dit duurt nooit lang. Laat ze rustig wennen, en probeer eens vitaminedruppels aan het water toe te voegen. Het beste is om een vitamine preparaat te kopen voor kippen, deze zijn er, al is het soms even zoeken. Farm-o-san heeft een vitamine preparaat A-D-E die voor allerlei dieren is. Ook Supervit van Colombine is een goed product.

Blijft het probleem bestaan, dan zou er sprake kunnen zijn van een infectie. Een dierenarts kan hiervoor een antibioticakuurtje voorschrijven. Ook kan het kalkgebrek zijn. Je kunt eierschalen in de oven bakken, laten afkoelen en fijnstampen, en dit door het voer mengen. Ook schijnt appelazijn goed te zijn voor een verbeterde opname van kalk. En zorg altijd voor wat vers kippengrit in een bakje.


Breken van de eieren of opeten van de eieren

Kooikippen die net zijn bevrijd kunnen erg onhandig zijn. Sommige hebben zelfs nooit hun eigen eieren gezien, laat staan dat ze ze op stro hebben mogen leggen! Ze kunnen op hun eieren gaan staan en ze per ongeluk breken, als dit gebeurt zullen ze de eieren opeten. Maak je hierover geen zorgen, ze leren vanzelf dat ze niet op de eieren moeten gaan staan.

Wat je kunt proberen:

  • Verwijder de eieren zo spoedig mogelijk en laat nooit ergens eieren liggen.
  • Smeer een beetje mosterd op de eieren om te voorkomen dat ze ze weer eten.
  • Zorg voor voldoende afleiding.

Het zou ook een teken kunnen zijn van een tekort aan proteïne. Geef de kippen proteïnerijk voedsel zoals sardientjes, tonijn, meelwormen, kaas of in water geweekte kattebrokjes. Maar je kunt ze natuurlijk ook gewoon af en toe een gekookt ei van henzelf geven: ze zullen ervan smullen!


Pikorde

Binnen een groepje kippen heerst er steeds een onderlinge rangorde. Meestal, wanneer een aantal voor elkaar vreemde dieren voor het eerst wordt samengezet, dan wordt er gedurende de eerste dag(en) wat gekibbeld tot de pikorde vastgelegd is. Deze onderlinge hiërarchie blijft daarna meestal onveranderd, tenminste als er aan de samenstelling van de toom niets gewijzigd wordt. Worden er echter nieuwe dieren in de groep gebracht, dan zijn er opnieuw enkele kleine schermutselingen tot de hernieuwde rangorde beslecht is. Dit is lang niet altijd het geval, de ervaring heeft ons geleerd dat het soms, vooral als er ook andere dieren lopen, probleemloos verloopt.

De sociale rangorde bepaalt welke kip voorrang heeft bij het eten, bij het kiezen van de slaapplaats op stok, enz. De kip (of haan) bovenaan de rangorde mag pikken op alle ondergeschikte dieren. De tweede in rij niet op de hoogste, maar wel op alle hem/haar ondergeschikte dieren.enz. Meestal staat de haan, met zijn fysieke overwicht, bovenaan de pikorde. Maar het kan ook een hele dominante hen zijn. De haan zorgt niet alleen voor bevruchte eieren, maar brengt bovendien ook rust in het hok. Hij waakt voortdurend over zijn toom, houdt de hennen bij elkaar en voorkomt onderlinge ruzies. Verder zoekt hij voortdurend naar lekkernijen en lokt met tokgeluiden de hennen als hij iets gevonden heeft.

Sommige hanen staan buiten de pikorde, zij kijken van de zijlijn toe en bemoeien zich nooit met de pikorde terwijl anderen af en toe ingrijpen. Andere hanen worden gewoon onderworpen aan het dominante karakter van de hen die het hoogst in de pikorde staat. Jonge hanen daarentegen, moeten zich nog volledig opwerken voor ze hun plaats als heer en meester kunnen innemen.

Juist door de pikorde is het moeilijk om nieuwe kippen aan een bestaande groep toe te voegen. Nieuwelingen zullen het de eerste tijd moeten ontgelden alvorens ze een vast plaatsje in de pikorde toegewezen krijgen. Ze zullen dan ook pas volledig geaccepteerd worden zodra hun rang duidelijk is. Om die reden is het beter om bij een nieuwe introductie minstens 2 kippen aan een groep toe te voegen, enerzijds omdat de nieuwelingen toch een beetje steun aan elkaar zouden hebben, anderzijds om eventuele negatieve reacties van de groep beter te verdelen. Kippen kunnen namelijk vrij agressief reageren op nieuwelingen, zeker als er eten mee gemoeid is en er weinig ruimte is. Geef daarom nieuwkomers de kans om rustig te kunnen eten door het voer op meerdere plaatsen neer te leggen en zorg dat ze de ruimte hebben.

Meestal duren deze conflicten een week, hoewel het in sommige gevallen ook langer kan duren. Hou de kippen tijdens deze periode goed in de gaten. Ingrijpen is meestal niet nodig. Alleen als er echt bloed vloeit, moet de gewonde kip apart gezet worden. Bloed heeft bij kippen namelijk hetzelfde effect als een rode lap op een stier.

Enkele tips om kippen toe te voegen:

  • Zet nieuwe kippen gedurende een aantal dagen apart in een deel van de ren dat je voor ze afschermt voor je ze aan de groep toevoegt. Geef je kippen de kans om langs het gaas met de nieuwelingen kennis te maken.
  • Het beste is om de echte kennismaking te laten gebeuren in een grote ruimte zodat ze kunnen vluchten en schuilen als dat nodig is. Kunnen ze los in je tuin, maar is je tuin niet voldoende afgeschermd, kortwiek ze dan eenmalig. Zie bij het kopje In de tuin blijven hoe je dit op een diervriendelijke manier kunt doen.
  • Plaats de nieuwe kippen 's nachts bij de andere kippen in het nachthok. Zorg wel dat je 's morgens kan zien wat er gebeurt als de kippen van stok af gaan.
  • Als je een haan hebt kun je eerst je haan bij de nieuwe kippen zetten.
  • Geef voer en water op diverse plaatsen.
  • Zorg voor schuil- en vluchtmogelijkheden.

Het stofbad

Kippen spenderen dagelijks heel wat tijd aan het onderhoud van hun verenkleed. Een vast onderdeel hiervan is het regelmatige stofbad. Hiervoor wentelen de dieren zich in een ondiepe kuil met fijne droge grond. Het stof dat zo tussen hun veren terecht komt, verstikt parasieten als luizen, vlooien en teken. Zorg dus altijd dat kippen ergens de mogelijkheid hebben om een stofbad te nemen. Dit kan bijvoorbeeld door een afdakje te plaatsen in de buitenren, of door een bak met fijn zand (eventueel vermengd met lavameel) in het binnenhok te plaatsen.


Op stok gaan

Kippen gaan op stok zodra de zon onder gaat. Als je kippen los laat lopen in je tuin heb je kans dat ze al gauw een boom als slaapplaats gaan verkiezen. Daar hoeft niets mis mee te zijn zolang deze slaapplaats veilig is en de kippen niet in de nacht door roofdieren aangevallen kunnen worden en ze beschermd zijn tegen weer en wind.

Als het flink waait haal dan je kippen uit de boom. Als je dat niet doet heb je de kans dat ze met een storm letterlijk de boom uitgewaaid worden, wat ze veelal met de dood moeten bekopen.

Wil je de kippen 's nachts veilig in het nachthok van je ren hebben, wen ze er dan gelijk al vanaf het begin aan om ze voor zonsondergang met een lekker hapje eten de ren in te lokken en die te sluiten. Na een tijdje zullen ze vanzelf de ren in gaan om daar op stok te gaan. De zitstok in de ren en het nachthok moet niet rond zijn, maar vierkant, en de randjes moeten goed afgeveild zijn zodat ze makkelijk hun nagels om de stokken kunnen slaan. Voor een gewone kip zijn de stokken +/- 6cm breed. Er moet zoveel ruimte op de zitstokken zijn dat de kippen makkelijk kunnen zitten. Er moet minimaal een afstand van 35 cm tussen de achterwand en de zitstok zitten voor de staartveren, dus als je 2 stokken plaatst 35 cm achter elkaar, en minimaal 40cm van de grond af, liefst hoger, maar wel zo hoog dat ze hun kop niet stoten tegen het plafond.


De rui

In de nazomer of in de vroege herfst gaan kippen in hun jaarlijkse rui. Hierbij werpen ze hun oude veren af en krijgen er nieuwe voor in de plaats. Gedurende deze periode zien ze er soms erg "belabberd" uit. De rui kan tot 2 maanden lang duren. Omdat het aanmaken van een nieuw verenkleed erg veel energie vraagt, stoppen de hennen gedurende deze periode met leggen. Ook hebben ze minder weerstand dan gewoonlijk, waardoor ze tijdelijk vatbaarder zijn voor ziekten. Wat extra vitaminen (eventueel een eiwit- en kalkrijk voeder) zijn een welkome hulp om hen er sneller doorheen te helpen.


Kraaiende hennen en hanen met een vrouwelijk tintje

Het blijft een zeldzaamheid in het kippenwereldje, maar toch bestaat het: hennen die kraaien en hanen die zich als hen gedragen. Vaak is de pikorde en het al dan niet aanwezig zijn van een volwassen haan een directe oorzaak van het gedrag.

Bij een groep hennen zonder haan gebeurt het wel vaker dat één van de hennen de taken van de haan op zich zal nemen. Zo zal ze regelmatig kraaien, weliswaar niet als een echte haan het kan maar toch paringsdansjes maken voor de rest van de hennen en zelfs, in zeer vergaande gevallen, proberen te treden. Meestal verdwijnt het haantjesgedrag vanzelf als er een echte haan bij het gezelschap gevoegd wordt, hoewel enkele doorzetters het gedrag toch blijven volhouden. Aan de andere kant kan het gebeuren dat een jonge haan zich gaat gedragen als een hen. Dit gebeurt meestal als er al een volwassen, zeer dominante haan in dezelfde groep aanwezig is. Haantjes die zich niet geroepen voelen om een latere confrontatie aan te gaan, zullen dan de ontwikkeling van sierbevedering onbewust tegengaan, waardoor ze hennevederig blijven. Het kraaien blijft dan ook achterwege en vaak zal hij de leg simuleren door regelmatig in het legnest te vertoeven, uiteraard zonder resultaat. Pas wanneer de dominante haan sterft of verhuist zal het haantje uitgroeien tot een volwaardige haan.


   

 

 Valid XHTML 1.0 Transitional